اختصاصی پایگاه خبری گیلنویس؛ گیلان، این خطه همیشهسبز شمال ایران، نه تنها با مناظر طبیعی خیرهکنندهاش شهرت دارد، بلکه با فرزندان فرهیختهاش نیز سهمی درخشان در تاریخ فرهنگی و سیاسی ایران ایفا کرده است. مشاهیری از دل این استان برخاستهاند که هر یک نقشی مؤثر در مسیر تمدن ایرانی-اسلامی بر عهده گرفتهاند.
بیتردید، مهمترین و شناختهشدهترین چهره تاریخی گیلان، میرزا کوچکخان جنگلی است؛ روحانی مبارز و وطندوستی که با تشکیل نهضت جنگل در برابر استبداد داخلی و استعمار خارجی ایستادگی کرد. او با تکیه بر ایمان، مردمگرایی و عدالتخواهی، الگویی از مقاومت مردمی را پایهریزی کرد که بعدها الهامبخش بسیاری از جنبشهای مردمی، از جمله انقلاب اسلامی، شد.
در حوزه ادب و زبان، گیلان چهرههایی چون ابراهیم پورداوود را به ایران معرفی کرده است؛ استاد بزرگ زبان و فرهنگ ایران باستان که با ترجمه و تفسیر اوستا، خدماتی ماندگار به شناخت فرهنگ زرتشتی و ایران پیش از اسلام ارائه داد. آثار او هنوز مرجع اصلی دانشپژوهان ایرانی و خارجی در زمینه مطالعات ایرانشناسی است.
یکی از برجستهترین چهرههای معنوی و علمی قرن اخیر از گیلان، آیتالله محمدتقی بهجت فومنی (ره) بود؛ عارف، فقیه و مرجع عالیقدر شیعه که نهتنها در حوزه علمیه قم، بلکه در میان عموم مردم، جایگاه ویژهای یافت. شخصیت معنوی و سلوک زاهدانه او، الهامبخش هزاران نفر از طلاب، جوانان و دوستداران اخلاق اسلامی بود. آثار، مواعظ و توصیههای ایشان امروز بخشی از سرمایه اخلاقی و دینی معاصر ایران است.
در حوزه علم و اندیشه، گیلان چهرههایی چون دکتر محمد معین، مؤلف لغتنامه معروف دهخدا و استاد برجسته ادبیات فارسی را در دامان خود پرورانده است. دکتر معین با تألیفات و پژوهشهایش، در اعتلای زبان فارسی نقشی تعیینکننده داشت و میراث علمی او همچنان در مراکز علمی و دانشگاهی مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین آیتالله ضیاءالدین دری نجفی، از علمای تأثیرگذار گیلانی در حوزه فقه و اصول بود که هم در حوزه علمیه و هم در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی پس از انقلاب، حضوری مؤثر داشت. وی نمادی از پیوند علم دینی و مسئولیت اجتماعی بود که در مسیر تبیین و ترویج ارزشهای اسلامی تلاش فراوانی کرد.
در عرصه دفاع مقدس، رزمندگان و فرماندهانی از گیلان به جبهههای نبرد شتافتند که نامشان در زمره افتخارآفرینان تاریخ ایران ثبت شده است؛ از جمله شهیدان والا مقامی چون شهید حسین املاکی، که با شجاعت و ایمان خود، نماد غیرت و مقاومت نسل جوان گیلان شدند.
نقش زنان گیلانی در فرهنگ و تاریخ ایران نیز کمنظیر بوده است. از زنان مبارز نهضت جنگل گرفته تا چهرههای فرهنگی و آموزشی در دوران معاصر، بانوان این دیار در ترویج علم، فرهنگ و ایمان نقش فعالی داشتهاند. این روند در جمهوری اسلامی نیز با حمایت از مشارکت اجتماعی زنان، تداوم یافته است.
در مجموع، مشاهیر گیلان در عرصههای مختلف فرهنگ، سیاست، دین، علم و هنر، نه تنها افتخاری برای مردم این استان، بلکه سرمایهای ارزشمند برای تاریخ ایران به شمار میآیند. این چهرهها، نشاندهنده توانایی گیلان در تولید اندیشه و حرکت در مسیر توسعه فرهنگی بومی در چارچوب ملی هستند.
اگر گیلان امروز را سرزمینی زنده، هویتدار و پرتکاپو میدانیم، بخشی مهم از آن به میراث فکری و اخلاقی همین مشاهیر بازمیگردد. حفظ، معرفی و تبیین اندیشه و راه این بزرگان، ضرورتی است برای نسلهای آینده که در مسیر تعالی و خودباوری گام بردارند.
پایان پیام/
