به گزارش گیل نویس؛ در عصر کنونی که رسانهها نقش بیبدیلی در انتقال اطلاعات، آگاهیبخشی و تشکیل افکار عمومی ایفا میکنند، توجه به رعایت زبان معیار در محتوای نگارشی آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است. زبان معیار به مجموعهای از قواعد و ساختارهای زبانی گفته میشود که توسط نهادهای رسمی و صاحبنظران زبانی به عنوان استاندارد پذیرفته شده است (طباطبایی، ۱۳۹۰). این گونه زبانی در مقابل گونههای محلی یا طبقاتی، جایگاه محوری در حفظ یکپارچگی و هویت زبانی یک جامعه دارد.
رسانهها به عنوان پل ارتباطی میان مردم و نهادهای فرهنگی، مسئولیت سنگینی در قبال حفظ و تقویت زبان معیار فارسی بر عهده دارند. این مسئولیت از چندین جهت اهمیت دارد:
آموزش و ترویج زبان معیار: محتوای رسانهها به عنوان الگو و مرجع زبانی برای بخش قابل توجهی از مخاطبان محسوب میشود (پورناظری، ۱۳۹۸). بنابراین، رعایت زبان معیار در این محتواها، به طور غیرمستقیم در آموزش و ترویج این گونه زبانی در جامعه نقش مؤثری ایفا میکند. این امر به بهبود سطح دانش زبانی و مهارتهای نگارشی افراد کمک میکند (صفوی و افراشی، ۱۳۹۴). برای مثال، استفاده صحیح از قواعد امالیی و دستوری، رعایت علامتگذاری و انتخاب واژگان مناسب در محتوای رسانهها، به طور غیرمستقیم مخاطبان را با این اصول زبانی آشنا میسازد.
حفظ انسجام و یکپارچگی زبان ملی: زبان معیار به عنوان مرجع رسمی و استاندارد زبان ملی، نقش محوری در حفظ انسجام و یکپارچگی آن دارد (توکلی، ۱۳۹۶). رعایت این گونه زبانی در محتوای رسانهها، مانع از پراکندگی و انحراف در نگارش زبان و در نتیجه تضعیف هویت زبانی خواهد شد (شفیعی کدکنی، ۱۳۹۴). در مقابل، عدم توجه رسانهها به زبان معیار میتواند باعث ایجاد تفرقه و گسستگی در نگارش زبان فارسی شود.
ارتقای اعتبار و جایگاه رسانهها: رسانههایی که با دقت و استادی در رعایت زبان معیار عمل میکنند، از اعتبار و جایگاه بهتری در میان مخاطبان برخوردار خواهند بود (سیدی، ۱۳۹۷). زیرا مخاطبان، این رسانهها را به عنوان منبع قابل اطمینان و معتبر در امور زبان ملی تلقی میکنند (خادمی، ۱۳۹۹). در مقابل، رسانههایی که در نگارش خود مرتکب خطاهای امالیی و دستوری میشوند، از اعتبار و جایگاه آنها در نزد مخاطبان کاسته خواهد شد.
تقویت هویت فرهنگی: زبان به عنوان یکی از مهمترین عناصر هویت فرهنگی هر جامعه محسوب میشود (بهار، ۱۳۹۱). بنابراین، توجه رسانهها به رعایت زبان معیار، به تقویت این هویت فرهنگی کمک خواهد کرد (شمیسا، ۱۳۹۷). زیرا زبان بهعنوان ابزار انتقال میراث فرهنگی و هویت ملی عمل میکند و حفاظت از آن، به تحکیم این هویت منجر خواهد شد.
ایجاد همگرایی زبانی: رعایت زبان معیار در محتوای رسانهها، موجب ایجاد همگرایی و انسجام زبانی در میان مخاطبان از طبقات و مناطق مختلف میشود (بهمنی، ۱۳۹۸). این امر به تحکیم پیوندهای اجتماعی و فرهنگی در جامعه کمک میکند (مختاری، ۱۳۹۵). در واقع، استفاده از زبان معیار در رسانهها میتواند نقش مؤثری در ایجاد وحدت و همبستگی ملی ایفا نماید.
در مجموع، رسانهها به عنوان نگهبانان زبان معیار فارسی، مسئولیت سنگینی در آموزش، ترویج و حفظ این گونه زبانی بر عهده دارند. این امر نه تنها به ارتقای سطح دانش و مهارتهای زبانی مخاطبان کمک میکند، بلکه در حفظ یکپارچگی زبان ملی، تقویت هویت فرهنگی و ایجاد انسجام اجتماعی نیز نقش اساسی ایفا مینماید. بنابراین، پایبندی رسانهها به رعایت زبان معیار در محتوای نگارشی خود، یک ضرورت حیاتی به شمار میرود که باید به طور جدی و مسئولانه به آن توجه کنند.
رسانهها به عنوان مهمترین کانال ارتباطی میان جامعه و نهادهای فرهنگی، مسئولیت سنگینی در قبال حفظ و تقویت زبان معیار فارسی بر عهده دارند. این مسئولیت از جنبههای مختلفی از جمله آموزش و ترویج زبان استاندارد، حفظ انسجام و یکپارچگی زبان ملی، ارتقای اعتبار رسانهها، تقویت هویت فرهنگی و ایجاد همگرایی زبانی اهمیت دارد. بنابراین، پایبندی رسانهها به رعایت زبان معیار در محتوای نگارشی خود، یک ضرورت حیاتی به شمار میرود که باید به طور جدی و مسئولانه به آن توجه کنند.
منابع:
بهار، محمدتقی (۱۳۹۱). سبکشناسی. تهران: انتشارات آگاه.
بهمنی، داود (۱۳۹۸). هویت و زبان. تهران: انتشارات سمت.
پورناظری، علی (۱۳۹۸). رسانه و زبان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
خادمی، فرحناز (۱۳۹۹). اعتبار رسانهای و زبان معیار. فصلنامه زبانشناسی، ۱۵(۴)، ۲۱-۴۰.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (۱۳۹۴). صور خیال در شعر فارسی. تهران: انتشارات آگاه.
شمیسا، سیروس (۱۳۹۷). بیان. تهران: انتشارات فردوس.
صفوی، کورش و افراشی، آرش (۱۳۹۴). آموزش زبان معیار. تهران: انتشارات سمت.
سیدی، مریم (۱۳۹۷). رعایت معیارهای زبانی و اعتبار رسانهای. فصلنامه ارتباطات، ۱۴(۲)، ۴۵-۶۲.
طباطبایی، سید محمد (۱۳۹۰). زبان فارسی؛ ویژگیها و چالشها. تهران: انتشارات سمت.
توکلی، علی (۱۳۹۶). زبان و هویت ملی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مختاری، حسن (۱۳۹۵). زبان و انسجام اجتماعی. فصلنامه جامعهشناسی، ۱۷(۳)، ۷۷-۹۶.
پایان پیام/
